تغیرت لغه الشعر فی العصر الحدیث إثر الظروف الجدیده التی طرات علی المجتمع العربی فقام الشعراء بتجدید لغتهم الشعریه. الشاعر خلیل حاوی کنظایره من الشعراء المعاصرین قام بتجدید فی لغته الشعریه باجزاءها المختلفه. واتخذها وسیله للإبداع ولغته الشعریه لها جمالیه ینبغی دراستها. فالمقاله هذه اعتمادا علی المنهج الوصفی-التحلیلی، یتناول الحدیث عن جمالیات اللغه الشعریه عند شاعرنا هذا محاولا للحصول علی المکونات الجمالیه فی قصیدتی «سدوم» و«بعد الجلید»، تحاکی نتیجه البحث بان لغه شعر حاوی فیها القوه فی العباره والنضاره وفی بعض الاحیان نراه یستخدم لغه زاخره بالحیاه والعاطفه. ومن بعد جمالیه اللغه الشعریه اعطی الشاعر للشعر مناخا شعوریا جدیدا من خلال استخدام التقنیات التی حققها علی الصعید الدلالی والتشکیلی وادت هذه التقنیات إلی جمالیه فی لغته الشعریه. ومن اهم عناصر الجمالیه عنده تکرار المفردات للتاکید علی المعنی وخلق الموسیقی، والتحول فی بنیه الجمل، واستخدام الضمیر الذاتی دلاله علی اهتمام الشاعر بالشعب، والمفارقه التصویریه، والإنزیاح بنوعیه الترکیبی والإستبدالی وتوظیف اسطوره تموز.

ارتقت اللغه الشعریه الحدیثه من اداه التعبیر إلی لغه الخلق والإبداع. وهی ذات نظام خاص تبین علاقه الشاعر بالعالم وما حوله ورویته للاشیاء. لغه الشعر تتضمن الالفاظ والتراکیب والصور التی تتشکل منها القصیده. تغیرت لغه الشعر فی العصر الحدیث للتنسیق مع ظروف المجتمع العربی الجدید. وجدد الشعراء لغتهم لمواکبه الاجواء السایده فی المجتمع. یعد یوسف الخال من رواد الشعر الحر ویتمثل التجدید فی لغته الشعریه باجزاءها المختلفه. وقد اثر توظیف الرموز والاساطیر فی لغه شعره وادی إلی خلق الصور المنتزعه من هذه الرموز ومهد الطریق للتجدید فی عناصر لغته الشعریه. فهذه الدراسه تهدف إلی معالجه جمالیات اللغه الشعریه عند یوسف الخال معتمده علی المنهج الوصفی-التحلیلی، ومن اهمها: مجموعه "البیر المهجوره" تتمیز بتوظیف الرموز والاساطیر، وجمیع عناصر لغه شعره تاثر من هذا التوظیف، الشاعر یقوم بتکرار المفردات ویستخدم الضمیر الذاتی والافعال المضارعه لتعمیق المعنی وتاکیده. دراسه الحقول الدلالیه فی هذه المجموعه تبین العلاقات بین المفردات والصوره الکلیه فی القصیده، یستعین الشاعر بالمفارقه التصویریه لتطور لغته وتعمیق الموضوع الرییسی، الانزیاح الاستبدالی کثیر فی شعره لان توظیف الاساطیر ینتهی إلی خلق الاستعارات والتشبیهات بشکل مکثف، وهکذا ذلک التوظیف یودی إلی امتزاج الحواس بالامور الانتزاعیه فی شعر یوسف الخال ومن میزات البارزه فی لغته الشعریه کثره الصوره المنتزعه من الاسطوره، فتوظیف الاسطوره یمنح شعره صوره کلیه تستوعب الشعر واجزاءه، وهذه الصوره تساعد الشعر لانتقال المعنی الذی یکمن فی سطور القصیده ویرمز إلیه بالمفردات الموحیه من اجزاء هذه الاسطوره.

جواهری در طلیعه قرن بیستم در خانواده‏ای مذهبی دیده به جهان گشود. این شاعر انقلابی عاشق در خلال یک قرن نزدیک به بیست هزار بیت سرود. او جامع اضداد است به عبارت دیگر یکبار متنبی، بار دیگر بحتری و ابو العلاء معری، و در جای دیگر ابو نواس و عمر بن ابی ربیعه است، و از دیگر سو شریف رضی است. جواهری در هر روش از روشهای شعری وارد شده و به خوبی از عهده بر آمده است. در این مقاله جوانبی از شخصیت او در خلال اغراض و مقاصد شعری وی به شرح زیر آمده است:1- مدح: هدف او از مدح، مطامع مادی یا موقعیت اجتماعی نبوده بلکه به آنسوی آفاق ممدوح نفوذ کرده و به او هشدار داده تا او را بدانسو که می‏خواهد، هدایت کند. 2- رثاء: اغلب اشعار رثایی او جنبه سیاسی و کمدی همراه با انتقاد از موقعیتهای خاصی دارد. او در این زمینه خالق ابداع و نوآوری است. 3- وصف: جواهری در وصف نیز به اوج خود رسیده است او تصاویر بدیع و دل انگیزی از وصف رودخانه‏ها، درختان خرما، سواحل و کوهها ترسیم کرده که تابلو درخشانی در آسمان شعر عربی است. 4- شعر سیاسی: بیشترین حجم در دیوان او شعر سیاسی است. سیاست معنایی جز فرو رفتن در گرداب حوادث، که به سرنوشت همگان مرتبط است، نیست. 6- غزل: او دیدگاه خاصی نسبت به زن دارد که مختص به اوست. ضمن این که غزل عریان او جنجال زیادی به پا کرده و سوالهای فراوانی را مطرح کرده است. او در ورای غزل عریانش انگیزه‏هایی نهفته دارد.

للمکان حضوره المتجذر فی ارض القصیده العربیه من العصر الجاهلی حتی یومنا هذا ومکانیه النص الشعری المعاصر لیست وسیله الشاعر للتعبیر عن مجتمعه او تجربته الشعوریه المکانیه فحسب، بل هی مرتکزها الاساس یجعل بها النص الشعری ذا البنیه المکانیه یتبلج فی نفسیه القاریء ویعتمد علیها لترسیخ المعانی والدلالات. وشعریه المکان تتاتی من حضور المکان الشعری الذی ینطلق عن المخیله الشعریه او هو حضور المکان فی فضاء شعری یحکمه الخیال. تطمح هذه الدراسه إلی مقاربه الحضور الفنی للمکان المغلق والمفتوح فی شعر معد الجبوری، وللقبض علی اهدافه المتوخاه تتعکز علی المنهج الوصفی-التحلیلی وتتفیا ظلال السیمیائیه فی تحلیل نماذج من شعر الجبوری، تتضمن البنیه المکانیه التی یحکمها الخیال الشعری الذی ینای به الشاعر عن دائره المباشره والخطابیه. وقد اخذ البحث من بین رموز الشاعر رموز البئر، الکهف، المقبره، البحر، الصحراء من الرموز المکانیه المغلقه والمفتوحه وقام بفحصها وتحلیلها، وتشیر النتائج إلی ان الشاعر یوظف المکان المغلق للتعبیر عن رضوخ الشعوب العربیه امام السلطه الغاشمه او للدعوه إلی نبذ التصارع ویوظف فی الکثیر من اشعاره المکان المفتوح للتعبیر عن فاعلیه الحیاه واستمراریتها ویاتی المکان المفتوح لتجسید حاله الصراع بین الموت والحیاه والدعوه إلی الخروج والنهوض مثلما نلحظ فی رمز الصحراء، وما یجقق شعریه المکان فی شعر الجبوری هو هیمنه عنصر الخیال علی الفضاء الشعری والتلاعب بلغه الشعر لإثراء التشکیل الشعری جمالیا ودلالیا.

چکیده عربی:مازالت اللغه تثیر انتباه المفکرین- خاصه المعتقدین منهم بعدم توقیفیتها- کاحدی المظاهر للثقافه و الحضاره فی المجتمعات البشریه.فی العصر الراهن و تزامنامع النشاطات النسویه فی العالم واجهت اللغه و خاصه اللغه العربیه اتهامات جنوسیه و ادعی بعض المحافل تسلط الفحوله علیها و محو الانوثه فی کثیر من تجلیاتها.هذه الدراسه تمعن النظر فی اللغه العربیه من جهتین: الاولی هی البنیه الاصلیه فی اللغه و القواعد الحاکمه علیها نظرا الی الفلسفه العامه و المنطق الریاضی السائدین فیها، و الثانیه التعمق فی الاستعمالات اللغویه للمونث و المذکر فی الظروف المختلفه و البحث عن تحیز اللغه علی او لاحد من الجنسین.فالعنایه هنا بالاستعمال اللغوی دون الادبی لکثره تاثر الادب من البیئه و قله هذا التاثر فی اللغه، و الدراسه هذه توکد علی مواکبه اللغه المیزات الموجوده فی الجنسین و انحیاز القواعد النحویه من الجنوسه اذا ننظر الی القواعد الاساسیه فی اللغه و الی شمولیه الاصول بعین الاعتبار. چکیده فارسی:هماره زبان به عنوان یکی از مظاهر تمدن و فرهنگ هر جامعه مورد توجه متفکران- خصوصا آنان که قائل به قراردادی بودن زبان می باشند- قرار گرفته است. در عصر حاضر با اوج گیری نهضتهای زنان بخشی از تهاجمات جنسیتی متوجه ساختار و کاربردهای زبان خصوصا زبان عربی شده است و ادعا می شود که زبان عربی و قواعد آن با تمایلات جنس گرایی بر اساس تسلط مردانه بنا گردیده است.این پژوهش با بررسی بنیه و کاربرد زبان عربی، از دو جنبه به کاوش و تعمق در این امر پرداخته است: نخست از جهت بنای اصلی کلمه و ساختار نحوی آن با عنایت بر منطق و فلسفه کلی که بر قواعد و احکام نحوی حاکم است، و در مرحله بعد استعمال لغوی و کاربردهای خاص مونث و مذکر در موقعیتهای متفاوت.در این بحث استعمال لغوی به صورت خاص مورد توجه است و استعمال ادبی کلام که می تواند به شکل وسیعی متاثر از جو و ساختار اجتماعی ملل باشد. مد نظر نبوده است. در زمینه مورد نظر، این تحقیق بر هماهنگی فطری زبان با ویژگیهای زن و مرد و جایگاه فراجنسیتی ثانیث در قواعد زبانی بانگاه عام و جامع به این احکام تاکید می ورزد.

إن من القی نظره عابره علی منهج النظام القصصی فی القرآن الکریم لیری توزیع عناصر القصه الواحده فی سور شتی؛ فعلی سبیل التمثیل، نجد اجزاء من قصه موسی (ع) موزعه بین عده سور، منها: البقره، القصص، طه وغیرها من السور الکریمه، اللهم إلا ان الاستثنا الوحید یتمثل فی قصه یوسف (ع) المنسجمه؛ حیث نلاحظ فی السوره المعنونه باسمه الشریف نموذجا رائعا للبناء القصصی المتکامل بکل ما فی القصه من ارکان. هناک فی هذه السوره المبارکه مظاهر من السردیات الروائیه المحذوفه فی مشاهد منوعه تعتبر إحدی اهم الظواهر النحویه الوظیفیه التی تجمع بین السمه النحویه والسمه البلاغیه فی ها. من هذا المنطلق، تسعی هذه الدراسه القائمه علی المنهج الوصفی والتحلیلی إلی الکشف عن مشاهد جمالیه للسردیات الروائیه المحذوفه وتداعیاتها البلاغیه واثرها الفنی فی تکوین قصه یوسف (ع) مرکزا فی ها علی الاغراض البلاغیه التی یترکها هذا الحذف علی النص القرآنی. ومن ابرز ما حصلنا علیه فی هذه العجاله هو ان السرد المحذوف المشارک فی تکوین القصه یکشف عن اغراض بلاغیه وفنیه هامه تبرز فی مادتین اساسیتین هما: اولا: التعبیر عن المعانی الکثیره بالالفاظ القلیله. ثانیا: الإیجاز بحذف الجملات التفسیریه والجوابیه والحواریه.